Artificiële Intelligentie

Doel van de opleiding

Met behulp van deze tutorial leer je stap voor stap hoe je artificiële intelligentie inzet binnen Innoverius om juridische documenten te genereren, dossiers te analyseren en efficiënter te werken met behulp van Large Language Models (LLM) en Retrieval-Augmented Generation (RAG).

Na afloop kan je:

Begrijpen wat een taalmodel zoals ChatGPT wel en niet kan, en hoe je het model op een veilige en doordachte manier inschakelt binnen jouw juridische expertise
Dossierdocumenten en juridische bronnen (zoals wetgeving, rechtspraak en rechtsleer) voorbereiden, structureren en indexeren voor gebruik in AI-opdrachten
Retrieval-Augmented Generation (RAG) gebruiken om inhoudelijke vragen te stellen over je dossiers en semantisch relevante fragmenten automatisch te laten selecteren
Juridisch correcte teksten genereren met behulp van RAG, zoals ingebrekestellingen, adviezen of samenvattingen, op basis van de inhoud van je dossier
Een eigen bibliotheek van herbruikbare prompt templates opbouwen, zodat je sneller, consistenter en met hogere kwaliteit kan werken

Zo leer je niet alleen hoe je AI inzet in de praktijk, maar bouw je tegelijk een efficiënte en juridisch onderbouwde werkwijze uit, met oog voor kwaliteit, herbruikbaarheid en beroepsgeheim.

Functioneel overzicht

Large Language Models (LLM)

Een taalmodel is een wiskundig model dat getraind is om op basis van een tekstuele prompt telkens het meest waarschijnlijke volgende woord te genereren. Dit model werd ontwikkeld op basis van enorme hoeveelheden publiek beschikbare informatie op het internet.

Hou er rekening mee dat AI enorm krachtig is maar ook beperkingen heeft waardoor de juridische eindverantwoordelijkheid, interpretatie en strategisch denken altijd bij de advocaat zal blijven:

Het begrijpt geen inhoud zoals een mens, maar voorspelt woorden op basis van statistische waarschijnlijkheid.
(Begrip vs. taalvoorspelling)
Het redeneert niet zoals een jurist of rechter, maar herkent en combineert patronen uit juridische taal.
(Logisch denken vs. patroonherkenning)
Het heeft geen inzicht in context, belangen of morele nuance, maar produceert snel coherente en overtuigende tekst.
(Ethisch-inhoudelijke afweging vs. vorm)
Het kan niet beoordelen wat juridisch correct is, maar simuleert plausibele juridische standpunten
(Juistheid vs. overtuiging)

Innoverius maakt gebruik van het populaire taalmodel ChatGPT, via jouw persoonlijke OpenAI API-sleutel. OpenAI garandeert dat alle gegevens die via de API worden uitgewisseld niet worden opgeslagen of hergebruikt. Zo blijft het beroepsgeheim van advocaten op elk moment gewaarborgd.

Retrieval-Augmented Generation (RAG)

Retrieval-Augmented Generation (RAG) is een techniek waarbij een taalmodel niet enkel een antwoord genereert op basis van zijn training, maar vooreerst extra contextuele informatie ophaalt uit interne documenten. Deze opgehaalde informatie wordt meegegeven aan het taalmodel als aanvulling op de prompt.

Hoe werkt dit in de praktijk?

Prompt en informatiebron - Je selecteert een dossier (de informatiebron) en stelt een vraag of geeft een instructie (de prompt). Bijvoorbeeld: “Stel een ingebrekestelling op.”
Semantisch zoeken - Innoverius doorzoekt het geselecteerde dossier en detecteert automatisch de meest relevante tekstfragmenten, op basis van inhoudelijke gelijkenis met je prompt — niet op trefwoorden.
Retrieval-Augmentation - De geselecteerde tekstfragmenten worden gebundeld als context en samen met je prompt doorgestuurd naar het taalmodel (ChatGPT).
Generatie en verwerking - ChatGPT genereert een antwoord op basis van de vraag én de context. Nadien wordt de communicatie verwijderd aan de zijde van OpenAI. Innoverius toont het antwoord en bewaart de conversatie in jouw database.

Indexeren

Om semantisch zoeken mogelijk te maken, activeer je de toggle "Indexeren" op het document. Innoverius verwerkt het document dan binnen het uur automatisch, tenzij je sneller wil indexeren - in dat geval klik je op de knop "Indexeren" om het proces onmiddellijk te starten.

De indexatie verloopt in vier stappen achter de schermen:

Chunking - Elk document wordt opgesplitst in kleinere tekstfragmenten van ongeveer 250 woorden. Zo ontstaat een goed evenwicht: elk fragment bevat voldoende betekenis, maar is klein genoeg om snel en efficiënt verwerkt te worden.
Embedding - Elk tekstfragment wordt omgezet in een wiskundige representatie (een zogenaamde vector) die de betekenis van de tekst vastlegt. Op basis van die vectoren kan het systeem later inhoudelijk gelijkaardige fragmenten vinden, ook als er geen exacte trefwoorden overeenkomen.
Samenvatting - Naast de fragmenten wordt elk document ook samengevat in een kort overzicht (eveneens ca. 250 woorden). Deze samenvatting helpt om ook het grotere geheel van het document mee te geven aan het AI-model.
Opslag - Alle fragmenten, bijhorende vectoren en samenvattingen worden opgeslagen in jouw databank. Zo kunnen ze razendsnel worden doorzocht wanneer je een prompt stuurt.

Prompt Templates

Een prompt template is een herbruikbare instructie die je aan de AI geeft om juridische teksten te genereren of inhoudelijke analyses uit te voeren. Waar het taalmodel (Large Language Model, of LLM) zorgt voor het voorspellen van woorden en zinnen, en RAG (Retrieval-Augmented Generation) relevante informatie uit je dossier aanlevert, bepaalt de prompt template wat de AI precies moet doen: helder, gestructureerd en juridisch correct.

De onderdelen van een prompt template zijn:

Naam - De titel van de instructie
Voorbeeld: Ontwerp ingebrekestelling, Evalueer GDPR compliance, etc.
Categorieën - Het type of de aard van het document binnen het dossier.
Voorbeeld: Procedures, Contracten, etc.
Eigenaar - De medewerker die verantwoordelijke is voor deze prompt template.
Prompt - De gestructureerde instructie voor het taalmodel.
Voorbeeld: “Stel een ingebrekestelling op in zakelijke, juridisch correcte taal op basis van de geselecteerde dossierdocumenten. Begin met een samenvatting van de feiten, verwijs naar de relevante contractuele bepalingen, stel in gebreke en vermeld een betalingstermijn.”

Praktische oefeningen

Chatten met AI

Doel: Een gesprek voeren met ChatGPT.

Stappen:

Open de app Artificiële Intelligentie en start een nieuwe chat.
Zorg dat "Communicatie" aangevinkt is, zodat het taalmodel de hele conversatie blijft volgen.
Typ je eerste vraag of opdracht in en klik op "Versturen".

Voorbeeldprompt:

"Wat zijn de nadelen van het gebruik van ChatGPT voor advocaten? Hoe kunnen RAG en prompt engineering dit helpen oplossen? Wees beknopt."

Dossieranalyse met AI

Doel: Stel vragen over je dossier aan ChatGPT.

Stappen:

Open de app Dossiers en maak een nieuw dossier aan.
Upload één of meerdere documenten en indexeer ze handmatig.
Klik op "Chat aanmaken" om een nieuwe chat te starten vanuit het dossier.
Zorg dat "Communicatie" is aangevinkt en het juiste dossier geselecteerd is.
Typ je eerste vraag of opdracht in en klik op "Versturen".

Voorbeeldocumenten:

Voorbeeldprompt:

"Wie zijn de partijen binnen dit dossier? Wat is het probleem en wat zijn de feiten? Wees beknopt."

Schrijven van juridische documenten

Doel: Stel een ingebrekestelling op aan de hand van het dossier.

Stappen:

Open Microsoft Word en activeer de Innoverius Word AI Add-in.
(Optioneel) Genereer een individuele brief via document automation op basis van een template.
Laad de gewenste prompttemplate in en selecteer het juiste dossier.
(Optioneel) Herschrijf of verfijn de gegenereerde tekst op basis van geselecteerde context.
(Optioneel) Sla het afgewerkte document op in het dossier.

Voorbeeldbrief (optioneel):

📄 Document Automation

Voorbeeldprompt:

"Stel een ingebrekestelling op aan de tegenpartij in dit dossier. Begin met de zin: “Ik werd geraadpleegd door mijn cliënt…” en geef een helder feitenrelaas op basis van de documenten in het dossier. Geef vervolgens een duidelijke juridische kadering met verwijzing naar de meest relevante Belgische wetgeving. Indien van toepassing: bereken nauwkeurig het bedrag aan intresten en eventuele schadebedingen en geef een overzicht van de hoofdsom, intresten, kosten en het totaal verschuldigde bedrag. Stel de tegenpartij vervolgens officieel in gebreke. Gebruik hiervoor een zin die start met: “Wij stellen u in gebreke…” en geef een termijn van 10 dagen om het probleem te verhelpen. Indien het gaat om een geldsom, vermeld dat de betaling dient te gebeuren op de derdenrekening van het advocatenkantoor, met het dossiernummer als referentie. Sluit af met een duidelijke waarschuwing dat, indien geen actie wordt ondernomen binnen de gestelde termijn, je als advocaat opdracht kreeg om zonder verdere ingebrekestelling over te gaan tot dagvaarding, waarbij de kosten zullen toenemen (bv. gerechtsdeurwaarder, rechtsplegingsvergoeding, …). Laat elementen zoals afzender, geadresseerde, datum, onderwerp, aanhef, slotformule en handtekening weg."

Ontwerpen van prompt templates

Doel: Schrijf een prompt template om ingebrekestellingen te genereren op basis van een dossier

Stappen:

Open de app Artificiële Intelligentie en start een nieuw gesprek.
Activeer de optie “Communicatie”, zodat het taalmodel je volledige conversatie kan volgen en begrijpen.
Geef de opdracht om een prompttemplate te maken waarmee je ingebrekestellingen kan genereren.
(Optioneel) Test je template door het toe te passen op een concreet dossier. Kijk of de gegenereerde brief correct, volledig en professioneel is.
(Optioneel) Werk je template bij tot het resultaat juridisch en inhoudelijk voldoet aan je verwachtingen.
(Optioneel) Sla je prompttemplate op zodat je hem later opnieuw kan gebruiken.

Voorbeeldprompt:

"Stel je voor dat je een ervaren juridische prompt engineer bent die prompts ontwerpt voor retrieval-augmented generation (RAG) in de advocatuur. Ontwerp een duidelijke en herbruikbare prompt die een AI in staat stelt om een ingebrekestelling op te stellen in naam van een cliënt, gericht aan de tegenpartij. De AI krijgt context via documenten uit een dossier die door het RAG-systeem beschikbaar zijn. De prompt moet instructies bevatten om: enkel de informatie uit die documenten te gebruiken (zonder verzinsels); feiten, de juridische eis, een redelijke termijn en mogelijke gevolgen op te nemen; neutraal te blijven bij twijfel of ontbrekende gegevens; een juridisch correcte en professionele brief te genereren, geschikt voor verzending. Lever als resultaat één concreet prompttekstblok op dat direct bruikbaar is in een juridisch AI-systeem met RAG."

Stappenplan voor eigen systeem

Organiseer informatiebronnen

Een goed opgebouwde dossier is essentieel voor kwaliteitsvolle AI-output. Zorg ervoor dat je documenten logisch en correct benoemt en categoriseert. Zo kan je vlot de juiste informatie terugvinden, zowel als mens als AI.

Geef elk document een duidelijke titel - Zo weet je zelf meteen wat het document bevat, en kan de AI de titel gebruiken als bronvermelding of referentie in gegenereerde teksten.
Ken duidelijke categorieën toe aan documenten - Dit helpt je om inhoud te structureren en filteren, en laat de AI toe om sneller relevante documenten te selecteren of te onderscheiden van minder relevante.
Indexeer documenten tijdig - Alleen geïndexeerde documenten worden opgenomen in de context van je AI-opdracht. Zonder indexatie “bestaan” ze niet voor het taalmodel.
Vermijd dubbele of irrelevante documenten - Een dossier vol verouderde of dubbele stukken maakt het moeilijker voor AI om de juiste informatie te vinden, wat de kans op fouten of “hallucinaties” vergroot.

Naast cliëntdossiers is het zinvol om per rechtsdomein een rechtsmateriedossier aan te leggen met wetgeving, rechtspraak en rechtsleer. Door deze te combineren met je cliëntdossier en een gerichte prompt, krijgt de AI meer juridische context en verklein je de kans op hallucinaties.

Bouw templates voor prompts

Met een prompt template geef je AI een duidelijke instructie over welk type tekst je wil laten genereren, op basis van een specifiek dossier of context. Zo werk je sneller, consistenter en met een hogere kwaliteit.

Stap 1: Breng je juridische taken in kaart
Maak een lijst van terugkerende taken per rechtsmaterie waarbij AI ondersteuning kan bieden. Denk aan ingebrekestellingen, adviezen, analyses, conclusies, etc.

Stap 2: Gebruik een vaste structuur

Werk elke prompt uit volgens een duidelijk raamwerk (bijvoorbeeld RISE):

Rol – Vanuit welk perspectief moet de AI spreken? (functie of expertise)
Instructie – Wat moet de AI doen? (de opdracht)
Steps – Hoe moet de AI dat precies doen? (de werkwijze)
End Goal – Hoe moet het resultaat eruitzien? (vorm, stijl, structuur)

Stap 3: Schrijf en test je prompts

Formuleer de prompttekst in een vloeiende tekst op basis van je RISE raamwerk en test deze op een realistisch dossier. Laat AI eventueel meedenken of herschrijven — daar is het verrassend goed in.

Stap 4: Documenteer en categoriseer

Bewaar je prompts met duidelijke namen, categorieën (bijvoorbeeld rechtsmaterie of taaktype) en eventuele opmerkingen. Zo bouw je een overzichtelijke en herbruikbare bibliotheek op.

Stap 5: Betrek je team

Laat collega’s suggesties geven, prompts verbeteren of nieuwe toevoegen. Zo creëer je een levende en gedragen promptbibliotheek, net zoals je dat doet met e-mail en document templates.